Lamba hangi yüzeyi oluşturur?
Lamba, parçanın kenarından iki yönde malzeme alınarak oluşturulan açık basamaktır. Bir dolap yanının arka iç kenarında açıldığında arkalık bu basamağa oturur. Bir çerçevede cam veya panel yatağı olabilir. İki levhanın köşesinde ikinci parçaya daha geniş temas yüzeyi sağlar.
Kanal ise yüzeyin ortasında veya kenardan içeride kalan, iki yanında omuz bulunan oyuktur. Lamba-kanal düzeninde bir parçanın inceltilmiş dili diğer parçanın kanalına girer. İngilizce terminolojide rabbet, tongue-and-groove ve dado sözcükleri farklı geometrileri ayırır. Architectural Woodwork Standards bu adları ayrı bağlantı türleri olarak listeler.
Arkalık ve çekmece tabanında kullanım
Dolap arkalığı doğrudan gövde arkasına çivilendiğinde kenarı görünür ve gövde derinliği arkalık kalınlığı kadar artar. Lamba içine oturan arkalık kenarı daha korunaklıdır. Arkalık aynı zamanda gövdenin gönyesini tutuyorsa lamba genişliği ve sabitleme aralığı önem kazanır.
Çekmece tabanı için açılan kanal veya lamba, tablanın yük altında aşağı çıkmasını sınırlar. Masif çekmece tabanında hareket yönü nedeniyle ön, yan ve arka kenarların aynı şekilde sabitlenmesi gerekmez. İnce kontrplak taban ile masif tabla aynı detayla değerlendirilmez.
Dil ve kanal nasıl hizalar?
Bir parçadaki dil, karşı parçadaki kanalın yan yüzlerine yaklaşır ve iki yüzün düşey kaçıklığını sınırlar. Kaplama tahtası, lambri, kapı veya geniş panel birleştirmesinde sürekli bir hat oluşturur. Dil çok inceyse kırılır; çok kalınsa kanal yanaklarını çatlatabilir.
Dil yüksekliği arttıkça kılavuzlama artabilir fakat kanal derinleşir ve karşı parçada kalan kesit azalır. Dilin dibi kanal tabanına dayanmamalıdır; yüzeylerin kapanmasını omuzlar belirlemelidir. Küçük taban payı talaş ve üretim farkını karşılar.
Masif ahşap neden hareket eder?
Masif ahşap liflere dik yönde nem değişimiyle genişleyip daralır. Geniş bir panelin bütün kenarlarını sert biçimde tutkallamak bu hareketi durdurmaz; gerilimi dil köküne, kanal yanağına veya panel gövdesine taşır.
Çerçeve içi panel uygulamasında panel çoğunlukla kanalda hareket edebilecek payla bırakılır ve yalnız gerekli bölgelerde konumlandırılır. Kaplama tahtalarında üretici sistemi hareket, iklim ve sabitleme yöntemiyle birlikte ele alınır. MDF veya kontrplak daha kararlı olabilir fakat su alma ve kenar şişmesi ayrı risklerdir.
Ölçü ve referans
Lamba derinliği parçanın dış yüzünden, genişliği ise arka veya iç kenardan referanslanabilir. Hangi yüzün görünür olduğu baştan seçilir. İki parçanın nominal kalınlığına değil gerçek kalınlığına göre test kesisi yapılır.
Uzun parçalarda lamba veya kanal genişliği birkaç noktadan kontrol edilir. Başta doğru görünen ayar, eğri parça ya da dayama boşluğu nedeniyle sonda değişebilir.
Masa testeresi, freze, planya veya özel bıçakla işlenebilir. Çoklu geçişte son ince talaş yüzey kalitesini artırır; ancak her geçişte dayama ayarı değişirse basamak paralelliği bozulur. Kaplamalı panelde kesici çıkış yönü yüzeyi koparabilir.
Tutkal, vida ve çivi ilişkisi
Lamba geniş bir oturma yüzeyi verir fakat parçaları birbirine çekmez. Dolap arkalığında çivi, vida veya zımba gövdeyi arkalığa sabitler. Köşe lambasında tutkal ve mekanik destek birlikte kullanılabilir.
Dil-kanal panelinde bütün hattın tutkallanıp tutkallanmayacağı parça hareketine bağlıdır. Dar, katmanlı veya sabit panel ile geniş masif tabla aynı değildir. Fazla tutkal kanal tabanında birikirse dil tam oturmaz ve yüzeyde açıklık kalır.
Sık görülen hatalar
- Arkalık dışarı taşıyor: Lamba derinliği arkalık kalınlığını karşılamıyordur.
- Ön yüzde ince çatlak var: Kanal yüzeye yakın veya dil aşırı sıkıdır.
- Panel mevsimsel olarak bombeleniyor: Geniş masif parça her kenardan kilitlenmiştir.
- Birleşim çizgisinden ışık geçiyor: Omuzlar kapanmamış ya da dil kanal tabanına dayanmıştır.
Kanal geçme ile fark
Kanal geçmede raf veya bölücü çoğunlukla ana panelin yüzeyindeki yatağa dik olarak girer. Lamba ve dil-kanal sistemleri daha çok kenar, arkalık ve aynı düzlemde devam eden panellerde kullanılır. Geometriler yakın görünse de yük yönleri farklıdır.